Πότε δημιουργήθηκε η 4frontal και από ποιους αποτελείται;

ΣΤΑΥΡΟΣ: Η ομάδα δημιουργήθηκε το 2011 και αυτή τη στιγμή αποτελείται από τα εξής μέλη: Σταύρος Γιαννουλάδης, Θανάσης Ζερίτης, Ηρώ Καρρά, Ευαγγελία Καρακατσάνη, Ελένη Κουτσιούμπα, Χάρη Κρεμμύδα, Νεφέλη Μαϊστράλη, Αμαλία Νίνου, Αριστέα Σταφυλαράκη, Παναγιώτη Τοψίδη.

Πείτε μας λίγα λόγια για το έργο και για το ρόλο σας.

ΓΙΑΝΝΗΣ: Το έργο είναι μία διασκευή του Σταύρου Γιαννουλάδη βασισμένη στο θεατρικό έργο "Άουστρας ή Η Αγριάδα" της Λένας Κιτσοπούλου. Αφορά την άφιξη ενός Σύρου πρόσφυγα σε ένα σπίτι στην Κυψέλη, όπου δύο αδέλφια, ο Μπάμπης και η Μυρτώ, πρόκειται να φιλοξενήσουν. Οι προκαταλήψεις και τα πιστεύω των ηρώων βαθιά ρατσιστικές, σεξιστικές και αναμφίβολα με επιλεκτικές παρωπίδες θα έρθουν αντιμέτωπες με αναμνήσεις, συναισθήματα και συνδέσεις που θα γεννηθούν ή θα ξεπηδήσουν μέσα από τη γνωριμία τους με τον Αμίν. Ο ρόλος μου είναι αυτός του Μπάμπη, που έχοντας πρόσφατα μείνει χωρίς δουλειά, αλλά και χωρίς σχέση, νιώθει πιο μετέωρος από ποτέ. Κατά συνέπεια, η άφιξη του Αμίν θα ταρακουνήσει πολύ τη βιδωμένη του θέση στον καναπέ από όπου μπορεί με ασφάλεια να κατακρίνει τους πάντες και τα πάντα και φυσικά του δίνει την τέλεια ευκαιρία να προσωποποιήσει τον φταίχτη για κάθε του αποτυχία, μιας και ο ίδιος δε μοιάζει να φταίει ποτέ!

ΣΠΥΡΟΣ: Το έργο είναι η ιστορία μιας οικογένειας που αποτελείται από δύο αδέρφια, της Μυρτούς και του Μπάμπη, οι οποίοι το βράδυ αυτό και φαινομενικά ένα ακόμα βράδυ, φιλοξενούν τον Γιώργο, τον κολλητό του Μπάμπη. Τα δύο αγόρια είναι άνεργα, η Μυρτώ δουλεύει, σερβιτόρα και στηρίζονται μεταξύ άλλων και οικονομικά ενδεχομένως από την θεία τους, η οποία έχει συνεννοηθεί να φιλοξενηθεί στον χώρο τους ο Αμίν, ένας Σύρος πρόσφυγας, τον οποίο και υποδύομαι. Ο Μπάμπης όμως είναι ρατσιστής. Και ας μην το ξέρει. Ο Αμίν, πέρα από πρόσφυγας, είναι και αστροφυσικός. Θέλει να συναντήσει την δική του οικογένεια στην Γαλλία, όντας στην Ελλάδα 4 χρόνια.

Πώς επηρεάζει η αναμονή του πρόσφυγα τη δυναμική μεταξύ των τριών χαρακτήρων πριν καν εμφανιστεί; Μπορεί η αναμονή να είναι πιο αποκαλυπτική από την ίδια την άφιξη; Γιατί;

ΓΙΑΝΝΗΣ: Η αναμονή προκαλεί μόνο ένταση και εκνευρισμό ανάμεσα στα αδέλφια. Ο Μπάμπης νιώθει μια σχετική ασφάλεια έχοντας το φίλο του Γιώργο μαζί του στο σπίτι και γνωρίζοντας ότι η αδελφή του θα αναλάβει τη φιλοξενία του Αμίν. Ο Μπάμπης κι ο Γιώργος παίζουν με τις ώρες τάβλι και ανοίγουν μια συζήτηση που, ενώ φαίνεται καθημερινή και κουτή, βασίζεται σε κοινωνικά στερεότυπα που ορίζουν ξεκάθαρα τις πεποιθήσεις τους. Όλα αλλάζουν όταν η Μυρτώ ανακοινώνει στο Μπάμπη πως θα φύγει από το σπίτι και θα πρέπει να υποδεχτεί εκείνος το σύρο πρόσφυγα. Κι ενώ θα περίμενε κανείς ότι δε θα καταφέρουν ο Μπάμπης κι ο Γιώργος να συνδεθούν με τον Αμίν, η πραγματικότητα τους χτυπάει την πόρτα και σταδιακά ανατρέπονται πολλά.

ΣΠΥΡΟΣ: Πάντα υπάρχει η ιεραρχία. Ο οικοδεσπότης είναι ο οικοδεσπότης, όπως και το στοιχείο του Έλληνα οικοδεσπότη απέναντι σε έναν ξένο πρόσφυγα, είτε αυτό εκφράζεται μέσα από κάποιας μορφής βία είτε μέσα από λύπηση. Λύπηση ενός “ανώτερου” προς έναν “κατώτερο”. Ακόμα και μεταξύ των δύο φίλων. Η αγωνία του alpha male βρίσκεται εκεί. Γενικότερα όλο το έργο διατρέχετε από την αγωνία της εξουσίας και της ανωτερότητας προς πάσα κατεύθυνση. Έλληνας-μετανάστης. Alpha male-beta male. Άνδρας-γυναίκα. Αδελφός-αδελφή. Οικοδεσπότης-φιλοξενούμενος.

Τι συμβολίζει ο τίτλος «Σιρόκος» σε σχέση με την εξέλιξη της ιστορίας;

ΝΕΦΕΛΗ: Ο Σιρόκος είναι ένας δυνατός άνεμος που έρχεται σε εμάς από την Αφρική. Φέρνει σκόνη, λασποβροχές και πιάνει ακόμη και τα 100χλμ./ώρα. Η Μυρτώ στην αρχή του έργου, πάνω σε μια κρίση απελπισίας και βαρεμάρας, παρακαλεί να έρθει ο Σιρόκος να μας κάνει άνω-κάτω, να έρθει με τις μυρωδιές του και να μας αναστατώσει, να ανακατευτούμε λίγο βρε παιδί μου, να δούμε πώς σκέφτεται και κανένας άλλος... Ο ερχομός του ξένου μοιάζει με έναν τέτοιο άνεμο που έρχεται και τα σαρώνει όλα. Αποκαλύπτει όλη τη βρωμιά και τη σαπίλα που κρύβεται μέσα στο σπίτι.

ΣΤΑΥΡΟΣ: Ο Σιρόκος είναι αυτός ο άνεμος που μας φέρνει αντιμέτωπους με ό, τι παθογένεια μπορεί να κουβαλάμε. Όπως ο Σιρόκος είναι ένας άνεμος που δεν μπορούμε να μην προσέξουμε, καθώς γεμίζει με κίτρινη σκόνη μπαλκόνια, αυτοκίνητα κτλ, έτσι και η άφιξη του ξένου είναι κάτι που θα αναγκάσει τους ήρωες του έργου να έρθουν αντιμέτωποι με όλα αυτά που κρύβουν μέσα τους.

Πώς παρουσιάζεται η έννοια του «ξένου» και πώς μεταβάλλεται κατά τη διάρκεια της παράστασης;

ΔΗΜΗΤΡΗΣ: Για τον Μπάμπη και τον Γιώργο είναι κάτι το άγνωστο, το ανοίκειο, άρα και επικίνδυνο. Κάτι που απειλεί να τους πάρει ό, τι θεωρούν δικό τους, να τους αποσταθεροποιήσει. Όμως η γνωριμία μαζί του θα λειτουργήσει για αυτούς αποκαλυπτικά, θα αναγνωρίσουν στο πρόσωπο του, στοιχεία από τον εαυτό τους και την ιστορία τους και θα έρθουν κοντά. Η Μυρτώ από την άλλη δεν φοβάται το άγνωστο, προσμονεί την έλευση του, είναι κάτι που θέλει να ανακαλύψει, πιστεύει πως η επαφή μαζί του θα την πάει παραπέρα σαν άνθρωπο και θα δώσει ένα άρωμα φρεσκάδας στο μουχλιασμένο τους υπόγειο.

ΣΤΑΥΡΟΣ: Ο «ξένος» στην αρχή του έργου, παρουσιάζεται μέσα από στερεοτυπικές αντιλήψεις, από το φόβο να έρθουν αντιμέτωποι με αυτόν, από ρατσιστικές απόψεις ως κάτι το επικίνδυνο. Με την άφιξη του ξένου, το ξένο γίνεται οικείο, και πολλές στερεοτυπικές αντιλήψεις καταλείονται. Παρόλαυτα ο βαθιά ριζωμένος ρατσισμός και η απειλή που νιώθει ο Μπάμπη από τον Αμίν, κάνει την έννοια του «ξένου» να μοιάζει στο τέλος ασφυκτική.

Ποια «αόρατα σύνορα» φαίνεται να υπάρχουν μέσα στο ίδιο το σπίτι;

ΝΕΦΕΛΗ: Υπάρχουν εκείνα τα σύνορα που είναι ριζωμένα στα μυαλά των ανθρώπων και τους κάνουν να μισούν ο ένας τον άλλο, χωρίς στην πραγματικότητα να τους χωρίζει τίποτα. Υπάρχουν εκείνα τα αόρατα σύνορα που γεννάνε τον φόβο και το μίσος απέναντι στο διαφορετικό, σε ό, τι δεν είναι οικείο. Υπάρχουν εκείνα τα σύνορα που φυτρώνουν στα μυαλά και μας κόβουν τη θέα στην πολυμορφία, την πολυφωνία και την πολυχρωμία αυτού του κόσμου.

Σε ποιο βαθμό οι χαρακτήρες έχουν επίγνωση των προκαταλήψεών τους;

ΓΙΑΝΝΗΣ: Συνήθως όταν είσαι προκατειλημμένος ξέρεις τις προκαταλήψεις σου. Το θέμα είναι αν αναγνωρίζεις ποιες από αυτές έχουν θετικό και ποιες αρνητικό πρόσημο απέναντι στον εαυτό σου και κατά συνέπεια στους άλλους. Η Μυρτώ φαίνεται πιο συνειδητοποιημένη γενικότερα. Ο Γιώργος έχει τη λογική σαν άξονα και με αυτή πορεύεται. Ο Μπάμπης έχει πιο έντονες ορμές, πιο ζωώδη ένστικτα και πολύ δύσκολα θα μπορούσε να αναγνωρίσει τους δύο αντίθετους πόλους των προκαταλήψεών του. Έχει δίκιο σε όλα και η κουβέντα τελειώνει εκεί για τον ίδιο.

ΣΠΥΡΟΣ: Δυστυχώς, πολύ μικρό. Και το ίδιο πιστεύω και σε έναν βαθμό και για τον Αμίν.

Πώς συνδέεται το έργο με τη σύγχρονη ελληνική πραγματικότητα γύρω από το προσφυγικό ζήτημα;

ΔΗΜΗΤΡΗΣ: Ένας Σύρος πρόσφυγας του οποίου η οικογένεια έχει περάσει στην Γαλλία αλλά αυτός εξαιτίας της γραφειοκρατίας έχει μείνει εδώ και δουλεύει λάντζα. Με κάποιες παραλλαγές καθημερινά συναντάμε αυτή την ιστορία. Από την άλλη έχουμε δύο ημιμαθείς νεοέλληνες που δεν κάνουν τίποτα για να βελτιώσουν την καθημερινότητα τους, που έχουν βαλτώσει σε μια ρουτίνα που δεν τους προσφέρει τίποτα, αλλά αντιθέτως τους φθείρει, που κατηγορούν μονίμως τους λάθος ανθρώπους, για την κατάσταση τους, που ενημερώνονται από αναξιόπιστα μέσα, ακόμα και η εικόνα που έχουν για το ένδοξο παρελθόν τους είναι στρεβλή, που έχουν πάντα να πουν μια γνώμη ή ένα ρατσιστικό παραλλήρημα από τον καναπέ τους. Χαρακτήρες που δεν είναι προϊόν της φαντασίας του Σταύρου αλλά βγαλμένοι από τα έγκατα της ελληνικής πραγματικότητας. Που ίσως κάποια στιγμή είπαμε ή ακούσαμε για αυτούς, έλα μωρέ, καταβάθος είναι καλή ψυχή ο τάδε. Οι άνθρωποι αυτοί, που στην καλύτερη περίπτωση γνωρίζουν επιδερμικά την σύγχρονη ιστορία των λαών της μέσης ανατολής, πως θα ενδιαφερθούν να βοηθήσουν έναν πρόσφυγα; Πως θα έχει ένας Σύρος πρόσφυγας, καλύτερη υποδοχή, από αυτή που είχαν οι Μικρασιάτες πρόγονοι τους;

ΣΠΥΡΟΣ: Δυστυχώς, είμαστε σε μία περίοδο όπου η κοινωνία μας πάλι έρχεται αντιμέτωπη με τα Προσφυγικά στην λεωφόρο Αλεξάνδρας. Βλέπουμε, από την Μικρασιατική Καταστροφή στην οποία αναφέρεται το έργο μέχρι τους Σύριους πρόσφυγες και τους σημερινούς μετανάστες, το ζήτημα των προσφύγων είναι πάντοτε επίκαιρο. Και δυστυχώς, μαζί μ’ αυτό επίκαιρος είναι και ο ρατσισμός και ο φασισμός που διακατέχουν για άλλη μια φορά την ανθρωπότητα, ο οποίος κάθε φορά βρίσκει και έναν διαφορετικό στόχο ή τον επαναφέρει. Ακόμα στηρίζουμε πολέμους (και το ελληνικό κράτος το κάνει αυτό άμεσα και έμμεσα), ακόμα ερχόμαστε αντιμέτωποι με το αν είναι ή δεν είναι γενοκτονία αυτή της Παλαιστίνης. Πάντα το προσφυγικό ζήτημα είναι επίκαιρο, γιατί ακόμη η αλληλεγγύη βρίσκεται υπό διαπραγμάτευση.

Πώς επηρεάζει ο περιορισμένος χώρος του υπόγειου διαμερίσματος την ένταση και τις συγκρούσεις;

ΓΙΑΝΝΗΣ: Ο μικρός χώρος του υπόγειου λειτουργεί σαν ένα ακόμα εμπόδιο στον ήδη ασφυκτικό κόσμο των ηρώων τη στιγμή που τους βλέπουμε. Πρόκειται να έρθει ένας ξένος άνθρωπος που ακόμα και η αναμονή της άφιξής του επηρεάζει τα αδέλφια και το Γιώργο, τον καθένα με τον τρόπο του. Δεν είναι λίγες οι στιγμές που θα δούμε το Μπάμπη να έχει ανάγκη από αέρα, από ένα ανοιχτό παράθυρο ή κάτι προκειμένου να αναπνεύσει. Όταν νιώθεις πνιγμένος εντείνονται οι εντάσεις και οι παρεξηγήσεις χωρίς αμφιβολία

ΣΠΥΡΟΣ: Ο ρατσισμός και η ξενοφοβία επηρεάζονται και από την κοινωνική τάξη. Προφανώς δεν είναι μοναδικός παράγοντας η χαμηλή οικονομικά κοινωνική τάξη για να αναπτυχθεί ρατσισμός. Όμως το βλέπουμε να συμβαίνει. Η φτώχεια, η καταπίεση, η εξαθλίωση πολλές φορές δημιουργούν φόβο. Φόβο μην γίνω σαν τον άλλον. Τον φτωχότερο. Και φυσικά, μηχανισμοί άνωθεν το εκμεταλλεύονται αυτό ή ακόμα το καλλιεργούν προκειμένου να διατηρήσουν την δική τους κοινωνική τάξη. Η εξουσία άλλωστε διαιρεί και βασιλεύει.

Τι αλλάζει ουσιαστικά στους χαρακτήρες μετά την «είσοδο» του άλλου κόσμου στη ζωή τους;

ΝΕΦΕΛΗ: Όλα αλλάζουν με την είσοδο του Αμίν. Αυτός είναι ο καταλύτης στην ιστορία μας. Ο Μπάμπης νιώθει να απειλείται από την κορφή μέχρι τα νύχια, μέσα και έξω. Αντιμετωπίζει τον ξένο ως τη μέγιστη απειλή που ήρθε να του κλέψει την ταυτότητα. Η επαφή μαζί του, με έναν άνθρωπο αγωνιζόμενο, εργαζόμενο, φιλικό και ενδιαφέροντα, αποκαλύπτει τα δικά του τεράστια κενά. Για τον Γιώργο, ο ξένος είναι ο άνθρωπος που θα ήθελε να είναι ο ίδιος αλλά δεν μπορεί να το ομολογήσει ούτε στον εαυτό του. Καταλαβαίνει ότι σε μια άλλη ζωή θα μπορούσε να του κλέψει τον κολλητό του φίλο, κι αυτό τον ταράζει. Απ’ την άλλη η Μυρτώ, βουτηγμένη στα δικά της προβλήματα, θεωρεί στην αρχή τον ξένο, άνευ ενδιαφέροντος και τον βάζει στο ίδιο τσουβάλι με όλους τους άντρες. Σύντομα όμως, έρχεται σε επαφή με την ιστορία του και προσεγγίζονται. Η είσοδος του ξένου τη μαλακώνει και την κάνει να κοιτάξει στα αλήθεια, τον άγνωστο «άλλον».

10.Ποιο μήνυμα αφήνει το έργο σχετικά με την ευθύνη του δυτικού κόσμου απέναντι στους πρόσφυγες;

ΔΗΜΗΤΡΗΣ: Το έργο ούτε αφήνει κάποιο μήνυμα, ούτε κουνάει το δάχτυλο, αντιθέτως αναδεικνύει ένα φλέγον ζήτημα. Από την εποχή του μεγάλου Αλεξάνδρου με τις μεγαλεπήβολες εκστρατείες μέχρι την σημερινή εξωτερική πολιτική των κρατών μελών της Ε.Ε. και των Η.Π.Α. Ο δυτικός κόσμος είναι υπεύθυνος για τις εισροές προσφύγων στα μέρη μας και βέβαια για την απάνθρωπη υποδοχή όσων καταφέρουν να πατήσουν στεριά. Από τα push backs, στις άθλιες συνθήκες διαβίωσης σε διάφορα κέντρα κράτησης, να γίνονται αντικείμενο σχολιασμού και χλεύης του κάθε άξεστου πατριώτη.

ΣΠΥΡΟΣ: Το έργο κατά την γνώμη μου, φιλοδοξεί να καθρεπτίσει τον μέσο δυτικό άνθρωπο, πρωτίστως τον μέσο δυτικό άνδρα και την ευθύνη που έχει απέναντι στην ζωή του και στις ζωές των άλλων. Είναι όλοι εκείνοι που ψηφίσανε αλλά δεν ξέρανε, στηρίξανε αλλά δεν γνώριζαν, σκότωσαν από πάθος - επειδή είχαν “τυφλωθεί”.

11.Αν ο χαρακτήρας σας μπορούσε να απευθυνθεί απευθείας στο κοινό μετά το τέλος της παράστασης, τι πιστεύετε ότι θα ήθελε να του εξομολογηθεί – και τι θα κρατούσε κρυφό;

ΔΗΜΗΤΡΗΣ: Λευτεριά στην Παλαιστίνη.

12.Κλείνοντας, θα θέλαμε να μοιραστείτε μαζί μας το αγαπημένο σας ποίημα, τραγούδι και ταινία που σας συνοδεύουν αυτή την περίοδο, καθώς και το μέρος που σας εμπνέει περισσότερο.

ΝΕΦΕΛΗ: Αυτή την περίοδο, ξανάπιασα λίγο τον Καβάφη και κόλλησα με το ποίημα, «Ας φρόντιζαν». Άκουσα μετά από καιρό το «Αγαπιόμασταν» από τη Ρένα Κουμιώτη. Είδα τη «Φάλαινα» του Αρονόφσκι. Με εμπνέει πολύ το σπίτι μου. Έχω μετακομίσει πρόσφατα κι ακόμη, το συνηθίζω.

ΓΙΑΝΝΗΣ: Έχω κολλήσει εδώ και καιρό με τον Μικρόκοσμο, ένα ποίημα του Ναζίμ Χικμέτ που έχει μεταφραστεί από το Γιάννη Ρίτσο και μελοποιήθηκε από το Θάνο Μικρούτσικο. Ακούω στο repeat μια διασκευή που έχω κάνει πριν κάποια χρόνια. Βλέπω στο Netflix το Shameless. Δεν είναι ταινία, αλλά μια σειρά που μετά από καιρό κατάφερε να μου κρατήσει το ενδιαφέρον. Το μέρος που με εμπνέει περισσότερο είναι όπου είμαι με την οικογένειά μου. Ξεχνιέμαι και πιάνω τον εαυτό μου να είναι συνέχεια χαμογελαστός.

ΔΗΜΗΤΡΗΣ: Ένα χρόνο πριν οι Lost Bodies μελοποίησαν το τελευταίο ποίημα του Παλαιστίνιου ποιητή Ρεφαάτ Αλαρίρ που σκοτώθηκε από βομβαρδισμούς του Ισραήλ στην Γάζα, ο τίτλος του, Αν πρέπει να πεθάνω. Για φέτος η αγαπημένη μου ταινία ήταν το Καμία άλλη επιλογή του Παρκ Τσαν-Γουκ. Συνήθως η έμπνευση με συναντάει στο κρεβάτι μου λίγο πριν τον ύπνο.

ΣΠΥΡΟΣ: Ένα μέρος που με εμπνέει πολύ θα είναι πάντα η Ιαπωνία, την οποία επισκέφτηκα και το καλοκαίρι και βρίσκεται πάντα στην καρδιά μου. Ποίηση δυστυχώς δεν διαβάζω, άρα το να επιλέξω ένα ποίημα που με συνοδεύει αυτή την περίοδο θα ήταν ψέμα. Ένα τραγούδι που ακούω συχνά αυτές τις μέρες είναι το Deyar από τον Shahram Shabpareh, όπως επίσης μου αρέσει πολύ και η μπάντα Angine de Poitrine, ενώ από ταινία θα επιλέξω το Kokuho που παίζει τώρα στους κινηματογράφους και την είδα πρόσφατα.

ΣΤΑΥΡΟΣ: Αυτήν την περίοδο ξαναδιάβασα τον «Τελευταίο σταθμό», του Σεφέρη. Άκουσα πολύ το Eurofieston, από Las Bistecs και είδα το Sirat, του Oliver Laxe. Έμπνευση βρίσκω πολλές φορές στις βόλτες μου με τον σκυλοφίλο μου τον Ρίνγκο.

Πληροφορίες και εισιτήρια παράστασης: https://www.more.com/gr-el/tickets/theater/sirokos-1/