Ένα ακόμη κορυφαίο αντιπολεμικό έργο της παγκόσμιας λογοτεχνίας, το «Όσα Παίρνει ο Άνεμος» της Μάργκαρετ Μίτσελ ήρθε στο Δημοτικό Θέατρο Πειραιά σε σκηνοθεσία Ιόλης Ανδρεάδη για να μας καταπλήξει. 

Υπόθεση:

Στον παλιό αμερικανικό  Νότο, όπου "τον (μαύρο) δούλο μπορείς να τον κάνεις ό,τι θες γιατί σου ανήκει", εκεί όπου "όλα γίνονται πάλι για κείνο το θεό" (για το χρήμα), ζει ο Τζέραλντ με την Έλλεν, τις δύο κόρες τους Σκάρλετ  και Σουέλλεν, και την παραμάνα Mommy. Στη σκιά των βαμβακοφυτειών, η Σκάρλετ Ο' Χάρα στέκει στη Τάρα, που είναι "σαν νησί στη μέση μιας άγριας θάλασσας". Η Σκάρλετ είναι πεισματάρα, κακομαθημένη και αδίστακτη, μάχεται για τη γη της, για την οικογένειά της, για την επιβίωσή της. Ο Άσλεϋ, ο αγαπημένος της, παντρεύεται τη Μέλανι, αφήνοντας τη Σκάρλετ να παλεύει με τα συναισθήματά της και τις κοινωνικές προσδοκίες της. Το βράδυ των αρραβώνων του Άσλευ και της Μέλανι, στο κτήμα του τελευταίου,  στις 12 βελανιδιές, η Σκάρλετ γνωρίζει έναν δυναμικό άντρα. Ο Ρετ Μπάτλερ την παρατηρεί με βλέμμα που την διαπερνά, προκαλώντας την να αναρωτηθεί για τις πραγματικές της επιθυμίες.

"Εμείς κύριοι έχουμε μόνο βαμβάκι σκλάβους κ αλαζονεία".

Σύντομα όμως ο πόλεμος καταφθάνει. Η κοινωνία καταρρέει, οι αξίες ανατρέπονται, και η Σκάρλετ πρέπει να βρει τον δρόμο της μέσα από τα συντρίμμια. Η παράσταση Όσα Παίρνει ο Άνεμος, ζωντανεύει μια  επική ιστορία με φόντο τον αμερικανικό εμφύλιο, εξετάζοντας τις κοινωνικές ανισότητες, τον έρωτα και την επιβίωση.

"Η γη είναι η μητέρα σου (...). Η γη είναι το μόνο πράγμα που αξίζει να πολεμήσεις, να δουλέψεις και να πεθάνεις γι' αυτήν. (...) Αλλά όταν ο πόλεμος τελειώσει, κανείς δεν θυμάται γιατί πολέμησε."

Η εξαιρετική διανομή που αποδίδει με βάθος και αυθεντικότητα τους χαρακτήρες του έργου είναι το ατού της παράστασης.

Η Λένα Παπαληγούρα, δεν χρειάζεται ιδιαίτερες συστάσεις. Ενσαρκώνει τη Σκάρλετ Ο’ Χάρα με άκρατο λυρισμό, πάθος και ένταση, αποδίδοντας την πεισματάρα και αδίστακτη φύση της ηρωίδας με μοναδικό τρόπο. Ο Ορέστης Τζιόβας, γοητευτικός, μυστηριώδης και ερωτεύσιμος, προσφέρει μια ερμηνεία γεμάτη σαγήνη και βάθος, αποτυπώνοντας την αντιφατική προσωπικότητα του Ρετ Μπάτλερ με εξαιρετική δεξιοτεχνία. Ο Όμηρος Πουλάκης αποδίδει τον ρόλο του Άσλεϋ με ευγένεια, ευαισθησία και αθωότητα, αναδεικνύοντας την αδυναμία του να αντισταθεί στις πιέσεις του περιβάλλοντος. Ο Γεράσιμος Γεννατάς, που προσωπικά τον θεωρώ τον καλύτερο ηθοποιό της γενιάς του, ενσαρκώνει τον πατέρα της Σκάρλετ, Τζέραλντ Ο’ Χάρα με αυστηρότητα, αποπνέοντας την πατρική εξουσία και την αφοσίωση στην οικογένεια. Η Ιφιγένεια Καραμήτρου αποδίδει τη Μέλανι Χάμιλτον με γλυκύτητα και αθωότητα, αναδεικνύοντας την αφοσίωση και την καλοσύνη της. Μεγάλη έκπληξη ήταν η καταπληκτική φωνή της. Η Idra Kayne, με τις απίστευτες φωνητικές της δεξιότητες ενσαρκώνει τη Μάμμυ με ζωντάνια και αυθεντικότητα, προσφέροντας μια ερμηνεία γεμάτη συναισθηματική ένταση. Σαρώνει τα πάντα στο πέρασμα της με την ερμηνεία των τραγουδιών επί σκηνής. Απλά με συγκλόνισε.

Ο Θάνος Κόνιαρης (Τσαρλς, Φρανκ, Βόρειος & Επιστάτης) πραγματικά με εντυπωσίασε με το πόσους ρόλους έπαιξε με επιτυχία και απόλυτη ευχέρεια στην παράσταση. Η Δάφνη Καμμένου, ενσαρκώνει την μαμά της Σκάρλετ, Έλλεν 'Ο Χάρα με αυστηρότητα και κοινωνική θέση, προσφέροντας βάθος στον χαρακτήρα. Η Ελευθερία Πάλλα, αποδίδει την αδερφή της Σκάρλετ, Σουέλλεν με κοινωνική φιλοδοξία και επιφανειακή κομψότητα, προσφέροντας μια ενδιαφέρουσα αντίθεση στην παράσταση.
Ο Γιώργος Παλαμιώτης προσφέρει μια ζωντανή μουσική ερμηνεία που ενισχύει την ατμόσφαιρα της παράστασης, προσφέροντας μια επιπλέον διάσταση στην αφήγηση. Η λιλιπούτεια κόρη της Σκάρλετ και του Ρετ, η μικρή Μπόνι Μπλού, ενσαρκώνεται εναλλάξ ανά διαφορετικές ημέρες, από τις Νάρια Αθανασοπούλου και Άνα Τζουλάκη Χριστοδούλου, οι οποίες αποδίδουν τον ρόλο τους με αθωότητα και γλυκύτητα, προσφέροντας μια πολλή τρυφερή και αθώα νότα στην παράσταση.

Στην παράσταση «Όσα Παίρνει ο Άνεμος» οι χαρακτήρες ζουν τη φρίκη του εμφυλίου πολέμου και τις συνέπειές του. Ο Ρετ Μπάτλερ, με την ωμότητά του, αποκαλύπτει σκληρές αλήθειες: «Ο πόλεμος τελικά φτιάχνει τις πιο παράξενες χήρες (...) Οι Γιάνκηδες με βοηθούν να βγαλω λεφτά.(...) Ο πόλεμος δεν είναι τίποτα άλλο παρά ένας καβγάς για φράγκα». Αυτές οι δηλώσεις αναδεικνύουν την οικονομική διάσταση των πολέμων, όπου οι λόγοι πίσω από τις συγκρούσεις συχνά κρύβουν συμφέροντα και κέρδη. Η παράσταση μας θυμίζει ότι "ο πόλεμος δεν είναι ιερός. Ο πόλεμος γίνεται ιερός για να πάει κάποιος να πολεμήσει". Για να παρασύρει τους ανθρώπους σε μάχες που συχνά δεν κατανοούν πλήρως. Οι λόγοι πίσω από τις συγκρούσεις είναι σχεδόν πάντα οικονομικοί, και οι συνέπειές τους είναι καταστροφικές για όλους. Επίσης η φράση «Από την καταστροφή ενός πολιτισμού βγάζεις πολλά περισσότερα απ’ ό,τι με τη δημιουργία του» αντικατοπτρίζει την ικανότητα του ανθρώπου να αναγεννάται από τις στάχτες του. Η φράση «Έχεις αυτό το χώμα που το αγαπάς περισσότερο από μένα» αποδεικνύει την αφοσίωσή της Σκάρλετ στη γη και την οικογένεια της, αξίες που παραμένουν σταθερές παρά τις αντιξοότητες.

Η Ιόλη Ανδρεάδη (Σκηνοθεσία – Εικαστική Σύλληψη – Κίνηση) φέρνει στο σανίδι μια μοντέρνα, μινιμαλιστική σκηνοθετική προσέγγιση που συνδυάζει την κλασική μεγαλοπρέπεια με τη σύγχρονη αίσθηση, δημιουργώντας μια ατμόσφαιρα που καθηλώνει τον θεατή από την πρώτη στιγμή. Μαζί με τον Άρη Ασπρούλη (Πρωτότυπη Διασκευή για το Θέατρο)αναδεικνύουν την ουσία του μυθιστορήματος, μεταφέροντας την ένταση και την έννοια του έργου στο θεατρικό σανίδι με μοναδικό τρόπο. Ο Γιώργος Παλαμιώτης (Πρωτότυπη Μουσική Σύνθεση – Ζωντανή Ερμηνεία) ενσωματώνει τον ήχο του αμερικανικού νότου, προσφέροντας μια ηχητική εμπειρία που ενισχύει την ατμόσφαιρα της παράστασης. Η Μικαέλα Λιακατά (Συνεργάτης Σκηνογράφος) μεταφέρει τον θεατή, με ελάχιστα σκηνικά μέσα, στον αμερικανικό νότο, δημιουργώντας έναν κόσμο που ζωντανεύει μπροστά στα μάτια μας. Ο Νίκος Χαρλαύτης (Ενδυματολόγος) με τα κουστούμια εποχής αποτυπώνει την κοινωνική θέση των χαρακτήρων, προσφέροντας βάθος και αυθεντικότητα στην παράσταση. Η Στέλλα Κάλτσου (Σχεδιασμός Φωτισμών) με το αριστοτεχνικό της lightplot ενισχύει τη συναισθηματική ένταση της παράστασης, καθοδηγώντας το βλέμμα του θεατή και υπογραμμίζοντας τις σημαντικές στιγμές. Η Δάφνη Καμμένου & η Κατερίνα Μήκα (Βοηθοί Σκηνοθέτη) συνέβαλλαν στην ομαλή ροή της παράστασης, υποστηρίζοντας τη σκηνοθετική ομάδα με επαγγελματισμό και αφοσίωση.

Η σκηνή του γράμματος του Άσλεϋ από τον πόλεμο, προς τη Μέλανι είναι μια από τις πιο συγκινητικές και αποκαλυπτικές στιγμές της παράστασης. Η σκηνή αυτή αναδεικνύει την αληθινή φύση της αγάπης και της θυσίας, καθώς και την αδυναμία του Άσλεϋ να αντιληφθεί την πραγματική δύναμη της γυναίκας που τον αγαπά. Η μεγάλη φωτιά που καταστρέφει τα πάντα γύρω τους είναι μια μεταφορά για τις κοινωνικές και πολιτικές ανατροπές της εποχής. Η Μέλανι, παρά την απώλεια και τον πόνο, συνεχίζει να παλεύει για την οικογένειά της, αποδεικνύοντας ότι ο άνθρωπος δεν είναι σκιά, αλλά τέρας που μπορεί να επιβιώσει και να αντισταθεί σε έναν κόσμο γεμάτο τέρατα. Η ηχητική αναπαράσταση των χτυπών της καρδιάς, με τη μουσική του Γιώργου Παλαμιώτη, ενισχύει την ατμόσφαιρα της παράστασης, δίνοντας έμφαση στη συναισθηματική ένταση και την ανθρώπινη διάσταση των γεγονότων. Η φράση "Έχεις αυτό το χώμα που το αγαπάς περισσότερο από μένα" αποδίδει την έντονη σύνδεση της Σκάρλετ με τη γη της, τη γη που της δίνει ζωή και δύναμη.
Μια δεύτερη σκηνή που με ανατρίχιασε ήταν ο μονόλογος της Μάμμυ. Η αναφορά στην Κου Κλουξ Κλαν (KKK) και τα ιστορικά γεγονότα του καιρού εκείνου όπως οι επιδρομές και οι δολοφονίες, προσθέτει μια σκοτεινή διάσταση στην παράσταση, αναδεικνύοντας τις φυλετικές και κοινωνικές εντάσεις της εποχής. Η φράση "Ο μαύρος πρέπει να εξολοθρευτεί" αντικατοπτρίζει τη ρατσιστική ιδεολογία που επικρατούσε, ενώ η αναφορά στους έξι καβαλάρηδες της KKK υπογραμμίζει την απειλή και τον τρόμο που βίωναν οι έγχρωμοι.
Η αναφορά επίσης στο αληθινό γεγονός που συνέβησε κατά την διάρκεια,της τελετής της απονομής των βραβείων Όσκαρ το 1940 με την ηθοποιό Χάτι ΜακΝτάνιελ, που δεν την άφησαν να καθίσει  μαζί με το υπόλοιπο καστ, επειδή ήταν μαύρη, είναι μια ισχυρή δήλωση για τις κοινωνικές ανισότητες και τις προκαταλήψεις της εποχής. Για το info: Η Hattie McDaniel το 1940 έγινε η πρώτη Αφροαμερικανή ηθοποιός που κατάφερε να κερδίσει Όσκαρ, το Όσκαρ Β’ Γυναικείου ρόλου για τον ρόλο της «Mammy», στην ομώνυμη ταινία, με πρωταγωνίστρια τη Βίβιαν Λι και τον Κλαρκ Γκέιμπλ. Την εποχή εκείνη υπήρχε ακόμη φυλετικός διαχωρισμός στις ΗΠΑ και δεν επιτρεπόταν η είσοδος Αφροαμερικανών σε «ξενοδοχεία λευκών». Εύλογα λοιπόν δεν της επιτράπηκε η είσοδος. Ο παραγωγός της ταινίας, Ντέιβιντ Σέλτζνικ , πίεσε την διεύθυνση του ξενοδοχείου και τελικά της επιτράπηκε να παρευρεθεί στην τελετή. Δεν την άφησαν όμως να καθίσει στο μπροστινό τραπέζι με τους λευκούς συμπρωταγωνιστές της και την έβαλαν μόνη της στην ακρη της αίθουσας.

Η φράση "Let my people go" στο αντίστοιχο τραγούδι που ερμήνευσε η Idra Kayne είναι μια κραυγή ελευθερίας και αντίστασης, που αντηχεί μέσα από τις γενιές και τις εποχές.

Ένα αθάνατο κείμενο, ένα ιστορικό ντοκουμέντο του αμερικανικού εμφυλίου πολέμου, επιχειρεί να απαντήσει στα ερωτήματα "πόσοι έχουν μια τελευταία ευκαιρία για ευτυχία σε αυτή τη ζωή;, Τελικά αύριο είναι όντως μια καινούρια μέρα;, Πόσα πράγματα τελικά μπορεί να σου πάρει ο Άνεμος;" Ένα έργο όπου ο κάθε χαρακτήρας πάτα στην ανάγκη του άλλου. Μια σκληροπυρηνική γυναίκα, που σίγουρα πολλές από εσάς θα ταυτιστείτε. Μια γυναίκα που από γαιοκτήμονας, δούλεψε σαν σκλάβα για να επιβιώσει αυτή και η οικογένεια της, χτίζοντας έτσι σιγά σιγά μια νέα αυτοκρατορία από την αρχή, σαν φοίνικας που αναγεννιέται από τις στάχτες του. Μια γυναίκα που πέρασε δια πυρός και σιδήρου. Που έχασε ό,τι πολυτιμότερο είχε. Που της τα πήρε όλα ο Άνεμος.

https://www.more.com/gr-el/tickets/theater/osa-pairnei-o-anemos/