Διαβάσαμε το βιβλίο "Οι Άλλες Γυναίκες της Belle Époque" του Guy de Maupassant
Η Belle Époque, η περίφημη «Όμορφη Εποχή» του Παρισιού, ήταν μια περίοδος πολιτιστικής άνθησης, καλλιτεχνικής δημιουργίας, θεάτρων, πολυτελών σαλονιών, εντυπωσιακών ενδυμασιών και κοινωνικής ευφορίας. Μια εποχή που έμοιαζε να γιορτάζει την ομορφιά της ζωής. Μόνο που αυτή η ομορφιά δεν μοιραζόταν ισότιμα.
Και κάπου εκεί, πίσω από τα βελούδα, τα μεγάλα καπέλα και τους πολυελαίους, υπήρχαν οι γυναίκες που δεν χωρούσαν στη λαμπερή εικόνα. Υπηρέτριες, ανύπαντρες μητέρες, γεροντοκόρες, απατημένες σύζυγοι, γυναίκες εγκλωβισμένες στις κοινωνικές συμβάσεις, στην οικονομική εξάρτηση και στην αυστηρή ηθική της εποχής.
Ο Γκυ ντε Μωπασάν (1850-1893), ένας από τους σημαντικότερους εκπροσώπους του γαλλικού ρεαλισμού και σπουδαίος δεξιοτέχνης του διηγήματος, γνώριζε καλά πώς να κοιτάζει πίσω από την κοινωνική βιτρίνα. Με λιτή γραφή, διεισδυτική παρατήρηση και λεπτή ειρωνεία, δεν ωραιοποιεί τους ανθρώπους ούτε χαρίζεται στην κοινωνία που τους διαμορφώνει.
Στο βιβλίο του «Οι άλλες Γυναίκες της Belle Époque» συναντάμε δέκα γυναικείες ιστορίες. Δέκα διαφορετικές ζωές, δέκα μικρές αποκαλύψεις για μια κοινωνία που απαιτούσε από τις γυναίκες να είναι ηθικές, σεμνές, όμορφες και αξιοπρεπείς, χωρίς απαραίτητα να τους προσφέρει την ελευθερία να επιλέξουν τη μοίρα τους. Κάθε διήγημα ανοίγει ένα διαφορετικό παράθυρο στην ανθρώπινη επιθυμία, στον έρωτα, στη ματαίωση, στην κοινωνική υποκρισία και στην αδικία.
Η ιστορία, όμως, που ξεχώρισα ιδιαίτερα ήταν το «Διαμαντένιο Κολιέ».
Μια γυναίκα δανείζεται από μια φίλη της ένα εντυπωσιακό κολιέ, προκειμένου να εμφανιστεί σε μια κοινωνική εκδήλωση και να αισθανθεί, έστω για ένα βράδυ, πως ανήκει στον κόσμο της πολυτέλειας. Όταν επιστρέφει, διαπιστώνει πως το έχει χάσει. Πανικόβλητη, επιλέγει να αγοράσει ένα πανομοιότυπο, πανάκριβο κόσμημα, για να αντικαταστήσει εκείνο που της εμπιστεύτηκαν. Μια απόφαση που θα την καταδικάσει σε χρόνια σκληρής εργασίας, στερήσεων και οικονομικής εξόντωσης.
Και όταν, ύστερα από χρόνια, αποκαλύπτει την αλήθεια στη φίλη της, έρχεται η ανατροπή που κάνει την ιστορία πραγματικά αξέχαστη: το αρχικό κολιέ ήταν ψεύτικο. Δεν άξιζε ούτε πεντακόσια φράγκα!
Πόσο ακριβό μπορεί τελικά να αποδειχθεί ένα κόσμημα που δεν είχε σχεδόν καμία αξία; Όχι εξαιτίας των διαμαντιών του, αλλά εξαιτίας της ματαιοδοξίας, της κοινωνικής σύγκρισης, της ανάγκης να φαινόμαστε κάτι περισσότερο από αυτό που είμαστε και, κυρίως, του φόβου της κοινωνικής ταπείνωσης.
Αυτή είναι για μένα η μεγαλύτερη ειρωνεία του Μωπασάν: μια γυναίκα καταστρέφει δέκα χρόνια από τη ζωή της για να αποκαταστήσει την αξία ενός αντικειμένου που εξαρχής δεν είχε. Και κάπως έτσι, το ψεύτικο κόσμημα αποκαλύπτει μια πολύ αληθινή κοινωνική τραγωδία.
Η γραφή του Μωπασάν είναι λιτή, άμεση και εξαιρετικά διεισδυτική. Δεν χρειάζεται περίτεχνες περιγραφές και μακροσκελείς αναλύσεις για να αποδώσει τα πιο σύνθετα ανθρώπινα συναισθήματα. Με ρεαλισμό, λεπτή ειρωνεία και συχνά απρόσμενες ανατροπές, αποκαλύπτει τις αδυναμίες, τις επιθυμίες και τις αντιφάσεις των ηρώων του. Το ιδιαίτερο ύφος του βρίσκεται ακριβώς σε αυτή την οικονομία της γραφής: λέει λίγα, αλλά αφήνει πολλά να εννοηθούν. Παρατηρεί τους ανθρώπους χωρίς εξιδανικεύσεις και αφήνει συχνά τον ίδιο τον αναγνώστη να ανακαλύψει την πικρή αλήθεια πίσω από τις πράξεις τους. Και αυτό είναι που κάνει τα διηγήματά του τόσο διαχρονικά.
Διαβάζοντας το βιβλίο, σκέφτηκα πως η Belle Époque δεν ήταν απαραίτητα όμορφη για όλες τις γυναίκες. Για κάποιες ήταν μια εποχή περιορισμών, σιωπής και αόρατων θυσιών. Ο Μωπασάν δεν μας ζητά να τις λυπηθούμε. Μας καλεί να τις κοιτάξουμε. Να δούμε πίσω από τις ταμπέλες, τις κοινωνικές θέσεις και τις προκαταλήψεις τους ανθρώπους που υπήρχαν εκεί, ακόμη κι όταν κανείς δεν ενδιαφερόταν να τους προσέξει.
Και ίσως αυτό να είναι το πιο ενδιαφέρον στοιχείο αυτού του βιβλίου: οι γυναίκες του δεν είναι απλώς οι «άλλες» μιας μακρινής εποχής. Είναι υπενθύμιση πως πίσω από κάθε λαμπερή κοινωνική εικόνα μπορεί να κρύβεται μια λιγότερο φωτογενής πραγματικότητα.
Γιατί τελικά, τα διαμάντια μπορεί να είναι ψεύτικα, οι κοινωνικές αξίες συχνά απατηλές, αλλά το τίμημα που πληρώνουν οι άνθρωποι για να ανήκουν κάπου είναι απολύτως αληθινό.
Ένα βιβλίο που, μέσα από δέκα σύντομες ιστορίες, μας θυμίζει πως η Ιστορία φωτίζει τις εποχές, αλλά η λογοτεχνία φωτίζει εκείνους που η Ιστορία άφησε στο σκοτάδι.
https://www.pigi.gr/product/vivlio-oi-alles-gunaikes-tis-belle-epoque-ekdoseis-pigi/

