Διαβάσαμε το βιβλίο στο «Χαμένο Τρένο» Ρίνα Μπαρζιλάι - Ρεβάχ | Εκδόσεις Ianos
Η συγγραφέας του βιβλίου Ρίνα Μπαρζιλάι – Ρεβάχ, Θεσσαλονικιά, Σεφαραδίτισσα, έζησε από πρώτο χέρι τα γεγονότα του ολοκαυτώματος όταν εκτοπίστηκε στο Bergen–Belsen μαζί με την οικογένεια της. Δεν γράφει για να εντυπωσιάσει ούτε για να συγκινήσει. Γράφει γιατί κουβαλάει μια ιστορία που δεν χωράει στη σιωπή. Μια ιστορία που, όπως η ίδια τονίζει, «δεν χρειάζεται νούμερο στο χέρι» για να σημαδέψει ζωές ολόκληρες.
"13.2.1943 Κανένας Εβραίος δεν επιτρέπεται να κυκλοφορεί στους δρόμους μετά τη δύση του ηλίου. Κανένας Εβραίος δεν επιτρέπεται να χρησιμοποιεί το τηλέφωνο. Κανένας Εβραίος δεν επιτρέπεται να χρησιμοποιεί το τραμ."
Το βιβλίο ξεδιπλώνεται με την καθαρότητα της παιδικής ματιάς, μα και με τη σοφία μιας γυναίκας που έμαθε να επιστρέφει – όχι μόνο στη Θεσσαλονίκη, αλλά και στις μνήμες που οι περισσότεροι θα ήθελαν να θάψουν. Σε κάθε σελίδα, αισθάνεσαι την πάλη ανάμεσα στη σιωπή και την ανάγκη για εξιστόρηση: το παιδί που επιβίωσε και η ενήλικη γυναίκα που έμαθε να διδάσκει. Η Μπαρζιλάι – Ρεβάχ μιλά για το Ολοκαύτωμα όχι ως ιστορική καταγραφή, αλλά ως ζωντανό οργανισμό, ως τραύμα που αναπνέει ακόμη στον κόσμο μας.
Ιδιαίτερη αξία έχει το πώς το βιβλίο συνδέει την ατομική εμπειρία με μια ολόκληρη κοινότητα: τους Έλληνες Εβραίους που ξεριζώθηκαν, την ηθική και πολιτισμική απώλεια για τη Θεσσαλονίκη, τις σκιές που κουβαλά η πόλη μέχρι σήμερα. Στις μικρές λεπτομέρειες –στις μυρωδιές, στις εικόνες, στα θραύσματα ανάμνησης ενός παιδιού– βρίσκεις μια γνήσια, σχεδόν ωμή, αλήθεια που σε καθηλώνει.
"Εξοντώθηκε τουλάχιστον το 82% του εβραικού πληθυσμού της Ελλάδας, από τα υψηλότερα ποσοστά στην Ευρώπη. Ειδικά στη Θεσσαλονίκη, σχεδόν το 97% των Εβραίων κατοίκων της πόλης θανατώθηκε στα στρατόπεδα συγκέντρωσης, μεταξύ αυτών και πολλά παιδιά."
Το φωτογραφικό παράρτημα στο τέλος λειτουργεί σαν σκηνή τελευταίας υπόκλισης, που σου υπενθυμίζει ότι όσα διάβασες δεν είναι λογοτεχνική σύλληψη, αλλά βιωμένος εφιάλτης. Και παράλληλα, μια νίκη της ανθρώπινης αντοχής.
Το «Χαμένο Τρένο» δεν είναι απλώς ένα ακόμη μαρτυρικό αφήγημα. Είναι μια υπενθύμιση ότι η μνήμη είναι πράξη αντίστασης και ότι ο ανθρωπισμός δεν είναι δεδομένος, αλλά ευθύνη.
Ένα βιβλίο που πρέπει να διαβαστεί – όχι μόνο για να θυμηθούμε, αλλά για να μην επιτρέψουμε στο σκοτάδι να ξαναβρεί τον δρόμο του.
